Czytaj

Karczmy, w których śpi się razem z krowami, i brak dróg, a jednocześnie chłopi mówiący po łacinie. Barbarzyńskie wręcz stroje, ale zniewalające kobiety. Większość przybyszów z Zachodu traktowała szlachecką Polskę jako egzotyczny kraj leżący na granicy Europy i Azji.

Wciąż słychać czasem narzekania na upadek dobrego wychowania i postulaty powrotu do starych reguł towarzyskich – bardziej poukładanych i eleganckich. Czy dawne obyczaje przystają jednak do współczesności? Z pewnością mogą nas nauczyć, jak bardzo zmienił się świat w czasie minionych stu lat.

Kolejki w kwesturze, codzienne życie w akademikach i na wykładach, a także turnieje rycerskie w czasie otrzęsin i znacznie większe niż dzisiaj zaangażowanie polityczne – to wszystko widać na przedwojennych zdjęciach studentów polskich uczelni.

Przez wieki masa ciała świadczyła o statusie społecznym: znaczna tusza znamionowała zamożność, szczupłość zaś ubóstwo. Kiedy uznano zatem, że dla zdrowia trzeba się odchudzać? I jak radzili sobie z tym nasi pradziadkowie?

Wrzucenie człowieka do ogniska, wyciągnięcie go przed śmiercią, a potem wyrwanie mu serca. Utrzymywanie w luksusie przez rok i wyrwanie serca. Zmuszenie do walki, wyrwanie serca i obdarcie ze skóry. To kilka azteckich sposobów składania ofiar z ludzi. Te krwawe spektakle miały uratować świat.

Kiedy Adolf Hitler wyszedł z więzienia, postanowił zdobyć władzę w sposób legalny. Nie dotyczyło to podatków. Przywódca nazistów ukrywał dochody i odliczał od nich ogromne sumy, a kiedy został Führerem, jego dług wobec fiskusa anulowano. Nic dziwnego, że tolerował korupcję w swoim otoczeniu.

Wymiana dóbr i towarów przebiega najłatwiej, jeśli zgodzimy się na wspólne zasady, stąd mnogość międzynarodowych organizacji handlowych. Kraje bloku wschodniego nie był tutaj wyjątkiem, jednak czy stworzona przez nie Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) mogła spełnić swoje zadanie?

Sarmatyzacja religii pokazuje, jak silną formacją kulturową był sarmatyzm. Odcisnął na polskim katolicyzmie tak silne piętno, że do dziś posługujemy się powstałymi w XVII i XVIII wieku figurami Polaka katolika czy Maryi królowej Polski.

Wielkopolski rycerz i możnowładca Bartosz z Odolanowa zapisał się na kartach historii jako dzielny wódz i wojownik, obyty dworzanin, ale też zabijaka i rozbójnik. Pojedynki i turnieje, wojna domowa, porwanie dla okupu i konflikty z królami – to jego chleb powszedni.

Kreatywność i wyobraźnia średniowiecznych artystów ozdabiających rękopisy pozwalały im tworzyć groteskowe stworzenia i ich hybrydy z ludźmi, które bawią i zadziwiają do dziś. Wielu z nich nie chcielibyście też spotkać w swoich snach.