Tag: obyczaje

W wielkanocnych koszykach ze święconką znajdują się zazwyczaj sól, chrzan, mięso, chleb, masło, czasem coś słodkiego. Jednak jeszcze sto lat temu święcone wyglądało zupełnie inaczej – szczególnie w ziemiańskich dworach.

Karnawałowe uczty i zabawy pełne pijaństwa, śmiechu i tańców przez wieki były przygotowaniem do zbliżającego się postu. W ostatki szaleństwom poddawali się wszyscy, bez względu na wiek i majątek. Również Środa Popielcowa – choć zdecydowanie spokojniejsza – niosła ze sobą ostatnie chwile harców.

Czy to wytworne kurtyzany w luksusowych lokalach, czy to błąkające się po ulicach „wilczyce” – warszawskie prostytutki w XIX wieku raczej nie mogły liczyć na pomoc i współczucie. Bite i poniżane, zmuszane były do posłuszeństwa zarówno przez sutenerów, jak i policjantów.

Karczmy, w których śpi się razem z krowami, i brak dróg, a jednocześnie chłopi mówiący po łacinie. Barbarzyńskie wręcz stroje, ale zniewalające kobiety. Większość przybyszów z Zachodu traktowała szlachecką Polskę jako egzotyczny kraj leżący na granicy Europy i Azji.

Wciąż słychać czasem narzekania na upadek dobrego wychowania i postulaty powrotu do starych reguł towarzyskich – bardziej poukładanych i eleganckich. Czy dawne obyczaje przystają jednak do współczesności? Z pewnością mogą nas nauczyć, jak bardzo zmienił się świat w czasie minionych stu lat.

Przez wieki masa ciała świadczyła o statusie społecznym: znaczna tusza znamionowała zamożność, szczupłość zaś ubóstwo. Kiedy uznano zatem, że dla zdrowia trzeba się odchudzać? I jak radzili sobie z tym nasi pradziadkowie?

Choć na utrzymanie królewskiego stołu wydawano ogromne sumy, władcy zmuszeni byli jeść podawane im wyszukane potrawy na zimno. W przeciwieństwie do dworu habsburskiego, w czasie posiłków nie tolerowano obecności błaznów i osób cierpiących na choroby psychiczne, zdarzały się jednak pijackie wybryki.

Uderzenie płazem miecza w ramię lub przekazanie pasa rycerskiego do rąk własnych. Na zamku, w katedrze lub podczas bitewnego zgiełku. Czy pasowanie na rycerza naprawdę było konieczne, by młody giermek mógł nazwać się rycerzem?

Mogłoby się wydawać, że polska kuchnia przełomu średniowiecza i renesansu nie mogła być zbyt urozmaicona nawet na królewskim dworze, a dostęp do egzotycznych produktów był ograniczony. Tymczasem już w XIV w. delektowano się na Wawelu cytrynami i pomarańczami. Czym jeszcze zajadali się Jagiellonowie?

Ogromne groby Pańskie, bogato przyozdobione stoły czy lany poniedziałek na Kaszubach… Te zdjęcia pokazują bogactwo i różnorodność zwyczajów wielkanocnych w przedwojennej Polsce od Pomorza aż po Huculszczyznę.