Tag: Historia Polski

Kto może podejmować decyzje w sprawach publicznych? W różnych epokach wpływ na losy państw wywierały węższe lub szersze kręgi ludzi. Z czasem uznano jednak, że źródłem władzy są całe narody działające przez swoich reprezentantów. Miało to ważkie konsekwencje.

Gdzie, czym i jak podróżowano na wakacje przed wojną? Kiedy wymyślono all inclusive i pierwsze wycieczki zorganizowane? — o tym wszystkim w najnowszym programie.

Ogromne zasięgi w mediach społecznościowych zrobiła w lipcu 2026 roku grafika przedstawiająca daty pierwszych wyborów w poszczególnych krajach Europy. Nie jest ona jednak pozbawiona licznych błędów i nieścisłości. Jej treść – i spór, który rozgorzał wokół niej – skłaniają do kilku wniosków.

Konstanty Podhorski poświęcił wiele czasu i pieniędzy, by zmienić swoje życie. Porzucił rolę ukraińskiego posiadacza ziemskiego, by zostać amerykańskim przedsiębiorcą i poszukiwaczem złota. Początkowy brak sukcesów na Alasce wcale go nie zraził – przeciwnie, dążył do rozszerzenia swojej działalności, również na ziemie znajdujące się po przeciwnej stronie Cieśniny Beringa – Półwysep Czukocki.

Czym był margines społeczny, czym różniła się bieda przedwojenna od współczesnej, dlaczego tak trudno ją badać — o tym mówimy w najnowszym Kontekście Historycznym.

W najnowszym, nieco innym niż zazwyczaj odcinku podcastu zabieramy Was w historyczną podróż po Wielkopolsce. Tym razem role nieco się odwracają – Paweł Rzewuski pyta, a Agata Łysakowska-Trzoss w roli ekspertki i lokalnej przewodniczki podpowiada, jakie niezwykłe miejsca, zamki i ekspozycje po prostu trzeba odwiedzić w tym sezonie. Zaczynamy tradycyjnie od polecajek książkowych (od mrocznych galicyjskich tajemnic po sarmackie bogactwo), a następnie wyruszamy śladem dawnych wystaw przemysłowych, wielkopolskiego ziemiaństwa i fascynujących archiwów.

Jedną z kwestii łączących dziewiętnaste i dwudzieste pierwsze stulecie jest dyskusja o charakterze izby wyższej parlamentu. Ponad 150 lat temu nieszablonowe stanowisko w tej sprawie zajął filozof z Wierzenicy – August Cieszkowski. Sedno jego myśli wciąż zachowuje aktualność.

Jan III Sobieski to pierwszy monarcha w dziejach Polski, który miał syna, ale ten nie został po jego śmierci władcą. Co sprawiło, że elektorzy złamali wielowiekową tradycję? Czy potomkowie Sobieskiego nie nadawali się na władców? A może to Marysieńka sabotowała własne dzieci?

Konstanty Podhorski należał do bogatych przedsiębiorców przełomu XIX i XX wieku. Zawdzięczał to raczej nie sprawnie prowadzonym interesom, tylko odziedziczonemu po przodkach majątkowi. W odróżnieniu od wielu innych przedstawicieli arystokracji z ziem dawnej Rzeczypospolitej w poszukiwaniu nowych źródeł dochodu był w stanie porzucić swoje dotychczasowe życie i wyruszyć w świat.

Po zakończeniu burzliwej epoki wojen napoleońskich w Europie rozkwitały koncesjonowane instytucje reprezentacyjne. Cztery z nich utworzono, na mocy postanowień Kongresu Wiedeńskiego, na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Najpóźniej, bo dopiero w roku 1827, zaczął obradować Sejm Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Podobnie jak inne zgromadzenia prowincjonalne tej epoki, Sejm w Poznaniu służyć miał integracji prowincji z centrum państwa pruskiego. W tym sensie miał on być dość typowym w krajobrazie europejskim zgromadzeniem reprezentacyjnym.