Tag: Nowożytność

W grudniu 2014 roku włoska spółdzielnia mleczarska przekazała papieskiemu szpitalowi pediatrycznemu 21 galonów oślego mleka. Papież Franciszek otrzymał od jej założyciela dwa osiołki. Przedsiębiorca pewnie nie wiedział, że wpisał się w długą tradycję zwierzęcych podarunków dla głowy Kościoła.

Według wierzeń naszych przodków Rzeczpospolita w epoce nowożytnej zamieszkana była przez różnego rodzaju nadprzyrodzone istoty, zarówno te dobre, jak i złe. Kim były, gdzie można było je spotkać i jak wpływały na życie ówczesnych ludzi?

Jan Jonston był polskim lekarzem, przyrodnikiem i filozofem szkockiego pochodzenia. Cieszył się uznaniem europejskich uczonych jako autor prac z dziedziny historii naturalnej, łączących w sobie elementy fantastyczne z rzeczywistymi obserwacjami coraz intensywniej rozwijającej się wówczas nauki.

„Nie mogli już chodzić, tylko leżeli rozciągnięci na swych legowiskach […]. Jakże niebezpieczną była ta pokrywająca [ciało] skorupa wrzodów! Bardzo wielu ludzi przez nią umierało, a wielu także umierało z głodu […], nikt bowiem nie troszczył się o chorych, nikt nie roztaczał nad nimi opieki”.

Pochodząca z Włoch renesansowa koncepcja miasta idealnego stanowiła wzór dla wielu architektów i mecenasów europejskich. Aż do XVIII wieku inspirowano się nią również na obszarze Rzeczypospolitej, tak przy przebudowie starych ośrodków miejskich, jak i tworzeniu nowych. Które polskie miejscowości wzniesiono w duchu tej wizji?

Przemierzali spalone słońcem pustkowia, wspinali się na ośnieżone przełęcze, przeprawiali się przez przyprawiające o zawrót głowy kaniony, uczyli się języków niepodobnych do żadnych innych. A wszystko to, by walczyć z diabłem. O kim mowa? O hiszpańskich zakonnikach chrystianizujących Amerykę.

Wiele księżniczek trafiało na fatalnych mężów. Ale trzeba było mieć wyjątkowego pecha, by większość życia spędzić zamkniętą przez małżonka w wieży. Ta kobieta powinna była zostać angielską królową, nigdy jednak nie zobaczyła Wysp Brytyjskich. Jej życie skończyło się, zanim na dobre się zaczęło.

Historia podboju Nowego Świata pełna jest niezwykłych wydarzeń i zwrotów akcji. Nie brakuje w niej przykładów odwagi, okrucieństwa i szaleństwa. Wśród nich zwraca uwagę Lope de Aguirre, który w krótkim czasie zbuntował się przeciw królowi, zabił księcia, a także zamordował własną córkę.

Karnawałowe uczty i zabawy pełne pijaństwa, śmiechu i tańców przez wieki były przygotowaniem do zbliżającego się postu. W ostatki szaleństwom poddawali się wszyscy, bez względu na wiek i majątek. Również Środa Popielcowa – choć zdecydowanie spokojniejsza – niosła ze sobą ostatnie chwile harców.

Potęga dynastii zależy w dużym stopniu od wspierającej ją ideologii. Wiedzieli o tym założyciele Arabii Saudyjskiej, których sukces nie byłby tak spektakularny, gdyby nie pomoc charyzmatycznego sunnickiego teologa – Muhammada Ibn Abd al-Wahhaba, twórcy radykalnego nurtu islamu zwanego wahabizmem.