Artykuły

Po doświadczeniach realnego socjalizmu plany gospodarcze nie kojarzą się najlepiej. Ich historia pełna jest przykładów koszmarnych niegospodarności, nadużyć i ignorowania potrzeb obywateli. Może był jednak wyjątek? Czy plan trzyletni różnił się od swoich następców?

Choć na dworach polskich władców pracowali czasem wybitni lekarze, a stan higieny był lepszy niż na Zachodzie, nasi królowie elekcyjni nie należeli do długowiecznych. Ich choroby leczono za pomocą przypalania rozpalonym żelazem, upuszczania krwi i nacierania wódką.

Po upadku swojego państwa Węgrzy przez trzy stulecia walczyli o niepodległość i swobody narodowe. Kiedy osiągnęli swój cel, sami zaczęli prześladować inne narody zamieszkujące ich państwo, poddając je intensywnej madziaryzacji. Doprowadziło ich to do narodowej tragedii.

Odrodzona Polska borykała się z niezliczonymi problemami. Należała do nich napięta sytuacja na wschodzie kraju, zamieszkiwanym w większości przez ludność białoruską i ukraińską. Już od pierwszych lat istnienia państwa w II RP działali terroryści, którym nie brakowało bezwzględności i zuchwałości.

Z perspektywy polskiego dworu zarówno Persja, jak i Anglia, znajdowały się na granicach zainteresowania królewskiej dyplomacji. Mimo to, gdy zachodziła potrzeba, potrafiono odnosić na tym polu pewne sukcesy, choć skromne środki zupełnie tego nie ułatwiały.

Od roku ze wszystkich stron atakuje nas RODO. Stosy dodatkowych deklaracji i podpisów oraz prośby o zgodę na przetwarzanie naszych danych osobowych dopadają nas na każdym kroku. Jak ma się w tym wszystkim odnaleźć osoba, która pół dysku w komputerze ma zapełnione informacjami o innych ludziach?

W dwudziestoleciu międzywojennym służące były bogatych domach powszechne. Zatrudniała je większość lepiej sytuowanych, a nawet tylko trochę zamożniejszych rodzin. Jak wyglądał raczej nieciekawy los tych kobiet?

Rośli i śmiali mężczyźni na wspaniałych rumakach, ale też rozgrzani trunkami, niezdyscyplinowani awanturnicy lubujący się w przepychu. Gdy cudzoziemcy opisywali wojsko szlacheckiej Rzeczpospolitej, podziw mieszał się ze zdziwieniem, a czasem też lekceważeniem.

Zapewne potrafisz powiedzieć, kiedy wybuchła I wojna światowa. A czy wiesz, kiedy Twoi pradziadkowie brali ślub? To mniej więcej te same czasy. Czy obie daty są dla Ciebie równie oczywiste? By poznać tę pierwszą, wystarczy sięgnąć do encyklopedii. Poznanie drugiej może być niewiele trudniejsze.

„Złoto to rzecz najdoskonalsza, […] kto je posiada, może wszystko zdziałać na świecie, a nawet potrafi dusze do Raju wprowadzać” – pisał Krzysztof Kolumb w sprawozdaniu ze swej czwartej wyprawy. A trzeba powiedzieć, że nie był on najbardziej żądnym tego kruszcu z hiszpańskich odkrywców.