Tag: XIX wiek

Władysław Zamoyski, patron roku 2024, wypłynął w 1879 roku w podróż do Australii, gdzie w kolejnym roku odbywała się wystawa światowa. A co było dalej? O tym opowiada Małgorzata Potocka z Biblioteki Kórnickiej PAN.

Gdzie podróżowała patronka 2023 roku? Czy były to tylko krajoznawcze wycieczki, czy podróżowała także w celach służbowych? Jakie pamiątki po jej podróżach dziś możemy oglądać w kórnickim zamku? O tym wszystkim opowie prof. UAM dr hab. Magdalena Biniaś-Szkopek, dyrektorka Biblioteki Kórnickiej PAN, współredaktorka wspomnień Jadwigi Zamoyskiej oraz Marii Zamoyskiej!

Ostatnio wiele uwagi poświęca się Doktrynie Monroe. Amerykańska agresja na Wenezuelę oraz powrót do haseł o aneksji Grenlandii spowodowały, że pojęcie zepchnięte niegdyś na karty książek historycznych odmieniano w mediach przez wszystkie przypadki. Czym zatem jest Doktryna Monroe i o co w niej chodzi?

„Dzień wczorajszy, dzień 26 stycznia – to […] dzień prawdziwie historyczny. Przeżywaliśmy wczoraj chwilę, która przejdzie do historii Narodu, o której potomkowie nasi po wiekach mówić będą. Przeżywaliśmy chwilę, na którą pokolenia całe czekały od przeszło wieku. […] Byliśmy świadkami uroczystości zaprzysiężenia zawiązku, podwaliny przyszłej potężnej armii polskiej”.

W dawnej wizji świata tuż obok ludzi mieszkały też liczne istoty demoniczne. Wielkopolskie lasy, pola czy bagna zasiedlane były przez diabły, południce, rusałki i wiele innych niezwykłych stworzeń.

Kiedy w Polsce dogasało powstanie styczniowe, w Danii zaczynała się wojna, która stała się punktem zwrotnym historii kraju. Wojna niemiecko-duńska o Szlezwik trwała od lutego do grudnia 1864, a jej decydującym momentem była bitwa pod Dybbøl 18 kwietnia 1864 roku. Historia Danii dzieli się na okres do Dybbøl i okres po Dybbøl. Z przegranej wyłoniła się Dania, którą znamy dziś: kraj hygge, rowerów i klocków Lego. Straciwszy status mocarstwa regionalnego, kraj ten postanowił zbudować szczęście i dobrobyt, bazując na tym, co wewnątrz.

Kto słyszał historię o duszach dziewczyn zaklętych w brzozy lub głogu wieszczącym nadejście wojny? Dziś może tylko nieliczne osoby studiujące dawne wierzenia odpowiedziałyby twierdząco, ale na wielkopolskiej wsi w XIX i na początku XX wieku podobne opowieści były powszechne. Światy ludzi i innych bytów były silnie ze sobą splecione, w związku z czym wiele drzew otaczano szczególnym szacunkiem.

Nie będzie chyba przesadą stwierdzenie, że temat leczenia psychiatrycznego nadal pozostaje w Polsce pewnym tabu, a udanie się po pomoc medyczną do psychiatry uchodzi za rzecz co najmniej wstydliwą, o której nie powinno się mówić. Sprawia to, że wiele osób nawet w skrajnie trudnej sytuacji życiowej nie decyduje się na podjęcie leczenia z obawy przed reakcją bliskich i znajomych.

„Niestety ze wstydem przyznać musim, że kraju naszego nie znamy, a co najmniej znamy niedostatecznie” – te słowa w 1908 roku znalazły się w jednym z wielkopolskich czasopism. Sporo było do zrobienia w kwestii „ukochania i poznania kraju ojczystego”, choć ruch turystyczny i krajoznawczy rozwijał się od kilku lat.

Za życia był rewolucjonistą i przywódcą chłopskim. Po śmierci został bohaterem narodowym, ale międzynarodową sławę przyniosła mu dopiero późniejsza rebelia wywołana w jego imieniu. Kim był i o co walczył Emiliano Zapata?