Tag: XX wiek

Okres letnich wakacji to czas wypoczynku i spacerów. Niektórzy lubią smażyć się na plaży, inni preferują górskie szczyty. A może tak pójść do lasu i pooglądać zabytkowy beton?

Latem 1914 roku carska Rosja zajęła Galicję Wschodnią, a następnie – w ramach polityki zbierania ziem ruskich – dokonała jej inkorporacji i rozpoczęła rusyfikację. Wtedy operacja się nie powiodła, ale Moskwa nigdy nie zrezygnowała z podboju tych terenów.

6 września 1939 roku brytyjski system obrony powietrznej ruszył do odparcia pierwszego poważnego nalotu Luftwaffe na Wyspy Brytyjskie. W powietrze wzbiły się setki maszyn, a artyleria przeciwlotnicza pompowała w niebo strumienie pocisków. Szkoda tylko, że Niemcy nie przylecieli.

Jesienią zeszłego roku staraniem Ośrodka Karta ukazała się dwutomowa publikacja źródłowa pod redakcją Andrzeja Turowskiego zatytułowana Lobbyści: Zachodni rzecznicy polskiej niepodległości. Umożliwia ona spojrzenie na odrodzenie Rzeczpospolitej z amerykańsko-brytyjskiego puntu widzenia.

Mało która broń II wojny światowej wryła się tak mocno w społeczną pamięć, jak amerykańska „bazooka”. Ta wyrzutnia rakiet przeciwpancernych stała się wzorcem i imiennikiem dla całej nowej gałęzi uzbrojenia, choć jej początki sięgają pewnego złomowiska.

Krakowska Akademia Sztuk Pięknych była prawdziwą kuźnią kadr wojskowych. Przed I wojną światową wyszło z niej siedmiu artystów, którzy w armii polskiej otrzymali generalskie stopnie. Wielu studentów i absolwentów trafiło do Legionów, ponad czterdziestu zostało tam oficerami.

Czystki kadrowe, nowe przedmioty szkolne, polityczne treści w podręcznikach – polska oświata przeżyła w końcu lat 40. XX w. potężną ofensywę ideologiczną. W miejsce tradycyjnych placówek z jeszcze przedwojenną kadrą tworzono „nową szkołę” mającą kształtować „nowego człowieka” i służyć celom partii.

Historia jest usiana mitami niczym polska plaża parawanami. I tak jak parawany blokują nam widok na morze, tak mity zakłócają historykom i entuzjastom spojrzenie na przeszłość. Plażowe starcia o przestrzeń są jednak prostsze niż te toczone na kartach literatury naukowej.

Wykorzystywanie uzbrojenia zdobytego na nieprzyjacielu jest zjawiskiem tak starym, jak sama wojna. Rosnący stopień skomplikowania sprzętu spowolnił ten proces, lecz go nie zatrzymał. Wystarczy spojrzeć na czołgi.

W 1945 roku polscy politycy i wojskowi w Londynie byli przekonani, że wkrótce dojdzie do kolejnej wojny – tym razem państw zachodnich z ZSRS – a Wojsko Polskie odegra w niej znaczącą rolę. Polska armia na Zachodzie miała liczyć kilkaset tysięcy żołnierzy i wywalczyć sobie drogę powrotną do kraju.